Đăng ký bản quyền hình ảnh: Hồ sơ và quy trình chi tiết
Hình ảnh được sử dụng rộng rãi trong quảng cáo, truyền thông, thương mại điện tử, xuất bản, thiết kế và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, việc đăng ảnh lên website hoặc mạng xã hội không đồng nghĩa chủ sở hữu từ bỏ quyền đối với tác phẩm. Thực hiện đăng ký bản quyền hình ảnh giúp tác giả và doanh nghiệp có thêm tài liệu chứng minh quyền sở hữu, thuận lợi hơn khi cấp phép sử dụng, chuyển nhượng hoặc yêu cầu xử lý hành vi sao chép trái phép.
Menu
Đăng ký bản quyền hình ảnh là việc tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả nộp hồ sơ đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả đối với hình ảnh đáp ứng điều kiện bảo hộ.
Trong thực tế, khái niệm “hình ảnh” có thể được sử dụng để chỉ nhiều loại sản phẩm sáng tạo khác nhau, chẳng hạn:
Việc xác định đúng loại hình tác phẩm rất quan trọng vì thông tin kê khai, bản sao tác phẩm và cách mô tả hồ sơ phải phù hợp với bản chất của sản phẩm sáng tạo.
Một bức ảnh được tạo ra bằng máy ảnh hoặc phương pháp kỹ thuật tương tự thường được xem xét dưới loại hình tác phẩm nhiếp ảnh. Trong khi đó, hình vẽ, thiết kế hoặc sản phẩm đồ họa có thể được phân loại theo một loại hình khác tùy đặc điểm thể hiện.
Quyền tác giả đối với hình ảnh có thể phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định.
Tác giả không phải chờ đến khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả thì hình ảnh mới bắt đầu được bảo hộ.
Điều này có nghĩa một bức ảnh có thể được bảo hộ ngay sau khi được chụp, lưu vào thiết bị hoặc thể hiện dưới hình thức có thể nhận biết được, nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Tuy nhiên, quyền tự động phát sinh không loại bỏ khó khăn về chứng minh.
Khi xảy ra tranh chấp, tác giả hoặc chủ sở hữu có thể phải chứng minh:
Đăng ký bản quyền giúp bổ sung một nguồn tài liệu chính thức phục vụ việc chứng minh những thông tin này.
Thủ tục đăng ký không phải là điều kiện duy nhất làm phát sinh quyền tác giả, nhưng có nhiều giá trị trong thực tế.
Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả ghi nhận thông tin về tác phẩm, tác giả và chủ sở hữu theo hồ sơ được cấp.
Khi xảy ra tranh chấp, chủ thể đã được cấp giấy chứng nhận có thêm tài liệu để chứng minh quyền của mình, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.
Các website, sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội có thể yêu cầu người khiếu nại cung cấp bằng chứng về quyền sở hữu.
Giấy chứng nhận, kết hợp với file gốc và tài liệu về quá trình sáng tạo, có thể hỗ trợ chủ sở hữu khi gửi yêu cầu xử lý nội dung vi phạm.
Hình ảnh có thể được cấp phép để sử dụng trong:
Hồ sơ bản quyền rõ ràng giúp các bên xác định chủ thể có quyền ký hợp đồng và phạm vi quyền được khai thác.
Quyền tài sản đối với hình ảnh có thể trở thành một phần của giao dịch chuyển nhượng, góp vốn hoặc mua bán tài sản trí tuệ.
Giấy chứng nhận giúp quá trình thẩm định quyền trở nên rõ ràng hơn, nhưng hợp đồng vẫn phải quy định đầy đủ phạm vi chuyển giao.
Doanh nghiệp thường sử dụng hình ảnh do nhân viên, cộng tác viên, nhiếp ảnh gia hoặc công ty truyền thông thực hiện.
Nếu quyền sở hữu không được xác định rõ, tranh chấp có thể phát sinh khi người sáng tạo nghỉ việc, chấm dứt hợp tác hoặc sử dụng lại hình ảnh cho khách hàng khác.
Việc hoàn thiện hợp đồng và đăng ký quyền tác giả giúp giảm bớt sự không rõ ràng này.
Hình ảnh muốn được đăng ký cần đáp ứng những điều kiện cơ bản của tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
Tác giả phải là người trực tiếp thực hiện hoạt động sáng tạo để tạo ra hình ảnh.
Người chỉ cung cấp ý tưởng, tài trợ kinh phí, thuê địa điểm hoặc hỗ trợ kỹ thuật không đương nhiên trở thành tác giả nếu không trực tiếp tham gia vào phần sáng tạo.
Đối với tác phẩm nhiếp ảnh, yếu tố sáng tạo có thể thể hiện qua cách lựa chọn:
Ý tưởng về một bức ảnh chưa được chụp hoặc một bản thiết kế chỉ tồn tại trong suy nghĩ chưa phải là tác phẩm hoàn chỉnh.
Hình ảnh cần được lưu, in, chụp, vẽ hoặc thể hiện dưới một hình thức có thể nhận biết.
Một hình ảnh được tạo ra bằng cách sao chép toàn bộ hoặc phần thể hiện đặc trưng của tác phẩm có trước có thể không đáp ứng điều kiện về tính nguyên gốc.
Trường hợp tác phẩm được chỉnh sửa, cải biên hoặc phát triển từ hình ảnh của người khác, người thực hiện cần kiểm tra quyền đối với tác phẩm gốc.
Việc đăng ký quyền tác giả không hợp pháp hóa nội dung vi phạm pháp luật.
Cơ quan tiếp nhận có thể từ chối hoặc xử lý hồ sơ nếu tác phẩm có nội dung thuộc trường hợp không được bảo hộ hoặc vi phạm quy định có liên quan.
Bản quyền đối với một bức ảnh và quyền của người xuất hiện trong ảnh là hai vấn đề khác nhau.
Người chụp ảnh có thể là tác giả của tác phẩm nhiếp ảnh. Tuy nhiên, việc công bố hoặc sử dụng hình ảnh có nhận diện một cá nhân còn phải xem xét quyền của người đó đối với hình ảnh của mình.
Ví dụ, một nhiếp ảnh gia chụp ảnh người mẫu có thể nắm giữ quyền tác giả đối với bức ảnh. Nhưng khi sử dụng ảnh cho quảng cáo thương mại, bên khai thác vẫn có thể cần sự đồng ý của người mẫu theo nội dung hợp đồng và pháp luật liên quan.
Doanh nghiệp sử dụng ảnh có người thật nên lưu:
Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không tự động thay thế văn bản đồng ý của người xuất hiện trong ảnh.
Chủ thể nộp hồ sơ có thể là tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc người được ủy quyền hợp pháp.
Đây là trường hợp cá nhân tự sáng tạo hình ảnh bằng thời gian, công sức và phương tiện của mình mà không thuộc nhiệm vụ được giao hoặc hợp đồng với bên khác.
Nếu nhân viên tạo hình ảnh theo nhiệm vụ được doanh nghiệp giao, quyền của tác giả và doanh nghiệp cần được xác định theo hợp đồng, quyết định giao việc và quy định pháp luật.
Doanh nghiệp cần có tài liệu chứng minh việc giao nhiệm vụ thay vì chỉ dựa vào việc người sáng tạo đang là nhân viên.
Doanh nghiệp có thể thuê nhiếp ảnh gia, designer hoặc công ty truyền thông thực hiện hình ảnh.
Quyền sở hữu phụ thuộc vào nội dung hợp đồng. Việc thanh toán chi phí dịch vụ không phải lúc nào cũng đồng nghĩa toàn bộ quyền tác giả đã được chuyển giao.
Quyền tài sản có thể được chuyển giao hoặc để lại thừa kế theo quy định.
Người đăng ký phải có tài liệu chứng minh căn cứ nhận quyền.
Nếu hình ảnh được nhiều người cùng trực tiếp sáng tạo, hồ sơ cần xác định rõ từng tác giả và quyền của các bên.
Trường hợp tác phẩm thuộc sở hữu chung, việc đăng ký và khai thác cần có sự thống nhất phù hợp giữa các đồng chủ sở hữu.
Thành phần hồ sơ có thể thay đổi tùy tác giả có đồng thời là chủ sở hữu hay không, tác phẩm thuộc cá nhân hay tổ chức và quyền được hình thành theo căn cứ nào.
Một bộ hồ sơ thường bao gồm các nhóm tài liệu sau.
Tờ khai phải được lập theo mẫu hiện hành và có thông tin chính xác về:
Thông tin trong tờ khai phải thống nhất với bản sao tác phẩm và các tài liệu chứng minh đi kèm.
Hồ sơ cần có bản sao hình ảnh đăng ký theo yêu cầu về số lượng và hình thức.
Nếu đăng ký một bộ sưu tập, chủ sở hữu nên:
Bản sao nên có chất lượng đủ để nhận diện tác phẩm.
Đối với cá nhân, hồ sơ có thể cần bản sao giấy tờ tùy thân phù hợp.
Đối với tổ chức, hồ sơ có thể cần tài liệu chứng minh tư cách pháp lý như giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép thành lập hoặc quyết định thành lập.
Tùy trường hợp, tài liệu có thể gồm:
Tài liệu phải làm rõ vì sao người nộp hồ sơ là chủ sở hữu quyền tác giả.
Nếu tác phẩm có đồng tác giả, hồ sơ có thể cần văn bản đồng ý của những người cùng sáng tạo.
Nếu quyền tác giả thuộc sở hữu chung, hồ sơ cần thể hiện sự thống nhất của các chủ sở hữu theo yêu cầu áp dụng.
Nếu hồ sơ được nộp thông qua tổ chức hoặc cá nhân đại diện, cần có giấy ủy quyền hợp lệ.
Người nộp hồ sơ có thể phải cam đoan về quá trình sáng tạo, quyền sở hữu và việc không sao chép tác phẩm của người khác.
Đối với tác phẩm có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong quá trình sáng tạo, hồ sơ hiện hành còn có thể yêu cầu mô tả việc sử dụng hệ thống này và cam đoan của người trực tiếp sáng tạo theo quy định áp dụng.
Tác giả có thể đăng ký từng hình ảnh riêng biệt hoặc sắp xếp nhiều hình ảnh thành một bộ sưu tập phù hợp để đăng ký.
Việc lựa chọn phương án nào phụ thuộc vào:
Nếu các hình ảnh thuộc cùng một dự án hoặc chủ đề, đăng ký dưới dạng bộ sưu tập có thể thuận tiện.
Tuy nhiên, nếu từng hình ảnh được khai thác, chuyển nhượng hoặc cấp phép độc lập với giá trị lớn, chủ sở hữu có thể cân nhắc đăng ký riêng để thuận tiện khi quản lý.
Danh mục ảnh trong bộ sưu tập phải được trình bày rõ ràng để tránh tranh chấp về phạm vi tác phẩm đã đăng ký.
Người đăng ký cần xác định hình ảnh là tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng hay loại hình phù hợp khác.
Phân loại sai có thể khiến hồ sơ phải sửa đổi hoặc bổ sung.
Cần làm rõ:
Hình ảnh cần được trình bày rõ ràng, thống nhất với tên tác phẩm trong tờ khai.
Đối với bộ sưu tập, cần đánh số và lập danh mục.
Người nộp hồ sơ thu thập hợp đồng, quyết định giao việc, biên bản bàn giao hoặc tài liệu liên quan đến căn cứ sở hữu.
Mọi thông tin về tác giả, chủ sở hữu, ngày hoàn thành và công bố phải được kiểm tra trước khi ký.
Hồ sơ có thể được nộp theo phương thức trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến theo hệ thống dịch vụ công được cơ quan có thẩm quyền triển khai.
Người nộp cần kiểm tra yêu cầu về bản gốc hoặc bản điện tử đối với từng phương thức.
Cơ quan tiếp nhận sẽ xem xét tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ.
Nếu thông tin chưa thống nhất hoặc tài liệu chưa đầy đủ, người nộp có thể được yêu cầu sửa đổi, bổ sung.
Nếu hồ sơ đáp ứng yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.
Nếu từ chối, cơ quan xử lý phải thực hiện theo quy định và thông báo căn cứ tương ứng.
Theo thủ tục đăng ký quyền tác giả, nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp Giấy chứng nhận trong thời hạn luật định.
Thời gian thực tế có thể kéo dài hơn nếu:
Do đó, thời gian xử lý nên được tính từ khi hồ sơ đáp ứng đầy đủ yêu cầu chứ không chỉ từ ngày gửi tài liệu lần đầu.
Chi phí có thể bao gồm:
Mức chi phí phụ thuộc vào loại hình tác phẩm, số lượng hồ sơ và phương thức thực hiện.
Nếu đăng ký nhiều hình ảnh, tác giả cần cân nhắc giữa việc nộp từng ảnh và đăng ký theo bộ sưu tập.
Không nên chỉ lựa chọn phương án có chi phí thấp nhất mà bỏ qua nhu cầu khai thác độc lập của từng tác phẩm.
Doanh nghiệp kê khai người đại diện theo pháp luật là tác giả dù người này không trực tiếp sáng tạo hình ảnh.
Hình ảnh được nhân viên hoặc nhà thầu tạo ra nhưng hồ sơ không có quyết định giao việc hay hợp đồng chuyển giao quyền.
Tên trong tờ khai khác với tên trên bản sao hoặc danh mục hình ảnh.
Hồ sơ có đồng tác giả hoặc đồng chủ sở hữu nhưng thiếu văn bản đồng ý cần thiết.
Hình ảnh có độ phân giải thấp, bị cắt hoặc không thể nhận diện đầy đủ.
Việc bàn giao file không tự động chứng minh quyền tài sản đã được chuyển nhượng.
Hợp đồng cần xác định rõ quyền nào được chuyển giao, thời hạn, lãnh thổ và hình thức khai thác.
Người nộp chỉ có ảnh đã đăng trên mạng nhưng không giữ file gốc, dữ liệu kỹ thuật hoặc hồ sơ sản xuất.
Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là tài liệu quan trọng nhưng chủ sở hữu vẫn nên lưu toàn bộ hồ sơ sáng tạo.
Chứng cứ có thể bao gồm:
Các chứng cứ này giúp xác định thời điểm hình thành, người sáng tạo và quá trình tác phẩm được đưa vào sử dụng.
Việc đăng hình ảnh lên mạng xã hội không tự động làm mất quyền tác giả.
Tuy nhiên, người dùng cần đọc điều khoản của nền tảng để hiểu phạm vi quyền đã cấp cho nền tảng khi tải nội dung lên.
Người khác cũng không được mặc nhiên sao chép hình ảnh chỉ vì ảnh đã được đăng công khai.
Tuy vậy, nếu không lưu file gốc và thông tin về lần đăng đầu tiên, tác giả có thể gặp khó khăn hơn khi chứng minh quyền.
Khi đăng tác phẩm, chủ sở hữu có thể áp dụng một số biện pháp như:
Google là công cụ tìm kiếm, không phải nguồn xác nhận rằng mọi hình ảnh đều được sử dụng miễn phí.
Kết quả tìm kiếm có thể dẫn đến hình ảnh thuộc quyền sở hữu của cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan báo chí hoặc thư viện ảnh.
Trước khi sử dụng, người dùng cần xác định:
Ghi tên nguồn không phải lúc nào cũng thay thế nghĩa vụ xin phép.
Việc cắt, ghép, đổi màu, thêm chữ hoặc thay đổi một phần hình ảnh không tự động làm phát sinh quyền sử dụng hợp pháp.
Nếu phần thể hiện được bảo hộ của tác phẩm gốc vẫn được nhận biết, hoạt động chỉnh sửa có thể liên quan đến quyền làm tác phẩm phái sinh và quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.
Người chỉnh sửa cần xác định:
Chủ sở hữu nên lưu:
Cần chuẩn bị Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, file gốc, hợp đồng, dữ liệu sáng tạo và tài liệu công bố.
Cần làm rõ hình ảnh được dùng ở đâu, trong thời gian nào, có mục đích thương mại không và đã bị chỉnh sửa như thế nào.
Chủ sở hữu có thể yêu cầu:
Đối với nội dung trực tuyến, chủ sở hữu có thể sử dụng cơ chế khiếu nại bản quyền của nền tảng và cung cấp tài liệu chứng minh quyền.
Tùy tính chất, mức độ và chứng cứ, chủ sở hữu có thể cân nhắc biện pháp dân sự, hành chính hoặc cơ chế pháp lý phù hợp khác.
Quyền tác giả có thể phát sinh từ quá trình sáng tạo; giấy chứng nhận chủ yếu hỗ trợ việc ghi nhận và chứng minh quyền.
Tác giả phải là cá nhân trực tiếp sáng tạo. Doanh nghiệp có thể là chủ sở hữu nhưng không phải người trực tiếp sáng tạo.
Thanh toán phí chụp ảnh không tự động giải quyết toàn bộ quyền sở hữu.
Đăng ký bản quyền tác phẩm không thay thế sự đồng ý cần thiết của người được chụp.
Thiếu file gốc khiến quá trình chứng minh thời điểm và quá trình sáng tạo khó khăn hơn.
Khi phạm vi tác phẩm không rõ, việc xác định ảnh nào đã được đăng ký có thể gặp trở ngại.
Watermark có thể hỗ trợ nhận diện nhưng không thay thế hồ sơ pháp lý và chứng cứ sáng tạo.
Đăng ký sớm giúp chủ sở hữu chủ động hơn khi cấp phép, công bố hoặc xử lý tranh chấp.
Đăng ký bản quyền hình ảnh là biện pháp hữu ích giúp tác giả và chủ sở hữu có thêm cơ sở chứng minh quyền đối với tác phẩm nhiếp ảnh, hình minh họa hoặc sản phẩm hình ảnh khác.
Quyền tác giả có thể tự động phát sinh khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức nhất định. Tuy nhiên, đăng ký giúp việc cấp phép, chuyển nhượng, khiếu nại và xử lý hành vi sử dụng trái phép thuận lợi hơn.
Trước khi nộp hồ sơ, người đăng ký cần xác định đúng loại hình tác phẩm, tác giả, chủ sở hữu và căn cứ phát sinh quyền.
Hồ sơ phải có tờ khai, bản sao tác phẩm, tài liệu nhân thân hoặc tư cách pháp lý, giấy ủy quyền và tài liệu chứng minh quyền sở hữu tùy từng trường hợp.
Doanh nghiệp thuê nhiếp ảnh gia hoặc đơn vị thiết kế cần quy định rõ trong hợp đồng về quyền sở hữu, phạm vi chuyển giao và quyền sử dụng hình ảnh.
Ngoài giấy chứng nhận, chủ sở hữu nên lưu file gốc, dữ liệu kỹ thuật, hợp đồng, email và tài liệu công bố để hình thành hệ thống chứng cứ đầy đủ.
Không. Quyền tác giả có thể phát sinh tự động khi hình ảnh được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức nhất định. Tuy nhiên, đăng ký giúp hỗ trợ chứng minh quyền.
Tác giả thường là cá nhân trực tiếp thực hiện hoạt động sáng tạo để tạo ra bức ảnh.
Không nên mặc định như vậy. Quyền sở hữu cần được xác định theo hợp đồng và căn cứ hình thành tác phẩm.
Có thể đăng ký theo bộ sưu tập phù hợp hoặc chia thành các hồ sơ theo từng chủ đề. Phạm vi tác phẩm cần được thể hiện rõ trong danh mục.
Không. Việc đăng công khai không tự động làm mất quyền tác giả, nhưng người đăng cần xem xét điều khoản của nền tảng.
Giấy chứng nhận bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm. Quyền của người xuất hiện trong ảnh phải được xem xét riêng.
Không phải mọi trường hợp. Người dùng vẫn phải kiểm tra giấy phép và xác định có cần xin phép chủ sở hữu hay không.
Không. Việc thay đổi một phần hình ảnh không tự động loại bỏ quyền đối với tác phẩm gốc.
Nên lưu file gốc, dữ liệu kỹ thuật, bản phác thảo, hợp đồng, email giao việc, biên bản bàn giao và chứng cứ công bố.
Cần bảo toàn chứng cứ, xác định bên sử dụng, chuẩn bị hồ sơ chứng minh quyền và lựa chọn biện pháp yêu cầu gỡ bỏ, thanh toán hoặc xử lý phù hợp.
Phần mềm ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động kế toán, thiết…
Tên gọi được doanh nghiệp sử dụng trong hoạt động kinh doanh không chỉ có…
Một đơn đăng ký nhãn hiệu được nộp sớm chưa chắc sẽ được cấp văn…
Âm nhạc được sử dụng phổ biến tại quán cà phê, nhà hàng, khách sạn,…
Businesses expanding beyond their home markets need to protect their trademarks in the countries where…
Sau nhiều giờ làm việc, ngồi máy tính, sử dụng điện thoại hoặc di chuyển…
This website uses cookies.